MCP یا A2A؟ تفاوت اتصال ابزارها با ارتباط میان عامل‌های هوش مصنوعی
MCP برای اتصال برنامه AI به Tool و Data طراحی شده و A2A برای ارتباط و واگذاری کار میان Agentهای مستقل. تفاوت، هم‌پوشانی و معماری ترکیبی را بررسی می‌کنیم.
MCP و A2A هر دو برای Interoperability در سامانه‌های هوش مصنوعی ساخته شده‌اند، اما مسئله یکسانی را حل نمی‌کنند. MCP بیشتر برنامه یا Agent را به داده و ابزار وصل می‌کند؛ A2A برای کشف و همکاری میان Agentهای مستقل طراحی شده است.
A2A نسخه 1.0 در مارس ۲۰۲۶ به‌عنوان نسخه پایدار و Production-ready منتشر شد. این موضوع مقایسه را از یک بحث آزمایشی به تصمیم معماری واقعی تبدیل می‌کند.
MCP چه چیزی را استاندارد می‌کند؟
MCP قرارداد میان Host/Client و Server را تعریف می‌کند تا Tool، Resource و Prompt قابل کشف و فراخوانی باشند. نمونه: دستیار فروشگاه ابزار مشاهده سفارش و حسابداری را از Gateway دریافت می‌کند.
A2A چه چیزی را استاندارد می‌کند؟
A2A ارتباط میان Agentهای مستقل را هدف می‌گیرد: Agentها توانایی‌های خود را معرفی می‌کنند، Task می‌پذیرند، وضعیت را گزارش می‌کنند و نتیجه را به Agent دیگر برمی‌گردانند.
تفاوت در یک نگاه
- MCP: Agent یا App به Tool/Data متصل می‌شود.
- A2A: Agent با Agent دیگر همکاری می‌کند.
- MCP Server معمولاً عملیات مشخص ارائه می‌کند.
- A2A Agent می‌تواند هدف را بپذیرد و برنامه داخلی خودش را اجرا کند.
- MCP روی Tool Schema و Context تمرکز دارد.
- A2A روی Delegation، Task Lifecycle و پیام میان Agentها تمرکز دارد.
مثال فروشگاه اینترنتی
در MCP، Agent مدیر فروشگاه ابزار get_orders یا compare_payments را فراخوانی می‌کند. در A2A، Agent مدیر می‌تواند هدف «بررسی مغایرت مالی امروز» را به Agent مالی مستقل واگذار کند و Agent مالی خود تصمیم بگیرد از چه ابزارهایی استفاده کند.
آیا A2A جای MCP را می‌گیرد؟
خیر. Agent مالی در مثال بالا ممکن است برای دسترسی به حسابفا، فروشگاه و بانک از MCP استفاده کند. A2A Task را میان Agentها جابه‌جا می‌کند و MCP ابزارهای لازم برای انجام Task را فراهم می‌سازد.
معماری ترکیبی
- کاربر با Agent اصلی گفتگو می‌کند.
- Agent اصلی Task تخصصی را از طریق A2A به Agent مالی می‌دهد.
- Agent مالی از طریق MCP Gateway به ابزارهای حسابداری و فروشگاه دسترسی می‌گیرد.
- نتیجه ساخت‌یافته به Agent اصلی بازمی‌گردد.
- Agent اصلی پاسخ نهایی یا تأیید بعدی را از کاربر می‌گیرد.
Discovery
در MCP، Client Toolها و Capabilityهای Server را کشف می‌کند. در A2A، Agent باید توانایی و Endpoint Agent دیگر را بشناسد. هر دو به Metadata قابل اعتماد نیاز دارند، اما واحد کشف متفاوت است.
Task و State
A2A از ابتدا حول Taskهای Agentی طراحی شده است. MCP 2026-07-28 نیز Task Extension برای عملیات طولانی دارد، اما Task MCP هنوز اجرای یک Request یا Tool را نمایندگی می‌کند، نه الزاماً یک Agent مستقل با هدف و سیاست خودش.
هویت و مجوز
در MCP باید مشخص باشد چه کاربر یا Clientی اجازه اجرای کدام Tool را دارد. در A2A علاوه بر آن، هویت Agent فرستنده، اختیار Delegation و مرز اعتماد میان سازمان‌ها اهمیت دارد.
چه زمانی MCP کافی است؟
- یک Agent مرکزی دارید.
- کارها به Toolهای مشخص شکسته می‌شوند.
- نیاز به Agent مستقل با برنامه‌ریزی جدا ندارید.
- کنترل مرکزی روی Permission و Audit مهم است.
چه زمانی A2A مفید است؟
- چند Agent تخصصی مستقل وجود دارد.
- هر Agent Lifecycle و مالک متفاوت دارد.
- Task باید بین پلتفرم‌ها یا سازمان‌ها واگذار شود.
- Agent مقصد باید درباره روش اجرا استقلال داشته باشد.
ریسک‌های معماری چندAgentی
- گم‌شدن Context یا سوءبرداشت هدف
- Delegation بدون اختیار کافی
- تکرار یا حلقه Task
- انتقال داده بیش از نیاز
- سخت‌شدن Audit میان چند Agent
- عدم تطابق سیاست امنیتی Agentها
نقش Gateway وصلک
وصلک در لایه MCP قرار می‌گیرد و دسترسی Agentها به ابزارهای کسب‌وکار را کنترل می‌کند. اگر Agentهای A2A مختلف از وصلک استفاده کنند، هرکدام باید هویت، Scope و Tool Allowlist مستقل داشته باشند.
منابع رسمی
A2A Protocol v1.0 announcement
جمع‌بندی
MCP زبان دسترسی به ابزارهاست؛ A2A زبان همکاری میان Agentها.
برای اغلب کسب‌وکارها ابتدا MCP و کنترل Toolها ارزش عملی بیشتری دارد. A2A زمانی معنا پیدا می‌کند که واقعاً چند Agent مستقل با مرز مسئولیت روشن وجود داشته باشند.
